CHUYỆN VỀ NHỮNG NGƯỜI GIÀU Ở LÀNG KẾ MÔN 28-04-2020 Thao Nguyen

Làng Kế Môn vốn nổi tiếng là “làng kim hoàn” hay dân dã hơn người ta thường gọi là “làng vàng”. Đã là “làng vàng” tất phải giàu. Cái giàu có thịnh vượng thể hiện rõ nét qua cảnh quan kiến trúc của ngôi làng. Bởi vậy mà qua ảnh vệ tinh của Google hay nếu dùng flycam quan sát từ trên không, sẽ rất ngạc nhiên và thú vị, cứ ngỡ đây là một thị xã hay một chốn phồn hoa đô hội nào đó, chẳng phải là hình ảnh thường thấy của một làng quê nông nghiệp.
.

Một góc của làng Kế Môn
(nhìn từ flycam của Nguyễn Hồng Hạnh)

Có bài báo đã không ngần ngại khi cho rằng Kế Môn là “quê hương của hàng ngàn người giàu”. Quả không ngoa bởi thực tế có khả năng là như vậy. Tất nhiên “giàu” ở đây là muốn nói về tài sản vật chất. Nhưng có điều, trong khi do đâu nhiều người Kế Môn trở nên giàu có thì ai cũng có thể đoán ra, còn giàu cỡ nào, làm giàu ra sao thì lại là vấn đề tế nhị cần tìm hiểu.

Giàu cỡ nào?

Trước hết, hãy định nghĩa thế nào là “giàu”. Một người có tài sản cỡ nào mới được coi là giàu? Câu trả lời tuy dễ mà khó. Vì mỗi thời mỗi khác, mỗi nơi mỗi khác. Kinh tế thời còn lạc hậu tất phải khác với kinh tế thời phát triển. Ngày xưa, thời nông nghiệp, trong ba hoàn cảnh thường gặp trong đời sống: thiếu-ăn thiếu-mặc, đủ-ăn đủ-mặc và dư-ăn dư-mặc, thì “dư ăn dư mặc” hay có “của ăn của để” được cho là thuộc dạng khá giả, có thể hiểu là “giàu”. Tuy nhiên trong số những người thuộc thành phần may mắn ấy, muốn biết được “ai thực sự giàu hơn ai” là điều không phải dễ. Bởi “của-để” này thường chỉ thể hiện phần “nổi” trên số tài sản thấy được, đo đếm được (qua đất đai, ruộng vườn, nhà cửa,. trâu bò, xe pháo, số lượng “người ăn kẻ ở”,…), phần “chìm” còn lại vẫn là một… con bài tẩy mà – ngoại trừ những kẻ hay khoe khoang – thường người ta hay dấu đi.

Thời nghề kim hoàn mang lại thịnh vượng cho người Kế Môn trong nửa cuối thế kỷ 20, tiêu chuẩn “của ăn của để” có vẻ đã lạc hậu vì… chưa đủ để được gọi là giàu. Ở thời kỳ này, tại miền Nam Việt Nam, có “xổ số kiến thiết” hàng tuần, với tấm vé số mệnh giá 10 đồng có cơ may trúng lô độc đắc lên tới 1 triệu đồng, ai trúng bỗng nhiên trở thành triệu phú. Như vậy ai có tiền triệu trở lên được coi là giàu, là triệu phú.

Với nghề kim hoàn, nhìn qua tầm vóc và bộ mặt cửa tiệm, có thể đánh giá sơ khởi mức độ thành đạt của chủ nhân. Nhưng cụ thể, nếu hiểu giàu bắt đầu từ mức triệu phú, thì với những ai có trong tay tiền triệu tức khoảng 500 lượng vàng (theo thời giá ở thập niên 1960 khoảng 2.000 đồng/lượng) thì mới được coi là giàu. Còn ngày nay, ở đầu thế kỷ 21 với giá vàng dao động từ 40 đến 50 triệu đồng/lượng, cùng lúc một ngôi nhà cấp 4 ọp ẹp ở thành phố đã có giá vài ba tỷ đồng, thì tiêu chuẩn để được xếp vào ngưỡng giàu, không còn là triệu, thậm chí là tỷ tiền-đồng nữa. Lúc này với 500 cây vàng đã có giá tới gần 25 tỷ đồng tức xấp xỉ 1 triệu đô-la Mỹ. Nói khác, phải có triệu đô trong tay mới được coi là giàu.

Hiện người Kế Môn từ trong nước ra đến hải ngoại, nếu chỉ tính riêng người sống bằng nghề kim hoàn, có bao nhiêu người sở hữu số tài sản hàng triệu đô như vậy. Sẽ rất khó để có con số chính xác, bởi thực tế chỉ “ai giàu nấy biết”, người ngoài khó mà tỏ tường. Nói “Kế Môn có hàng ngàn người giàu” là con số phỏng đoán chung chung chỉ có tính biểu tượng, bởi con số thực và chính xác có thể ít hoặc nhiều hơn. Ngoài ra, để có cái so sánh “ai thực sự giàu hơn ai” trong số đó lại cũng vẫn là điều…bất khả, bởi phần tài sản chìm luôn là một… ẩn số.

Khác với cái giàu của các tỷ phú đô-la ngày nay trên thế giới – mà con số hiện đã lên tới hàng ngàn – ở đó tài sản được minh bạch và được truyền thông “xếp hạng” công khai hàng năm. Ví dụ: tốp 5 người giàu nhất thế giới hiện nay (2020) theo Reuters gồm: Jeff Bezos, Công ty Amazon, Mỹ (140 tỷ), Bernard Arnaul, trùm kinh doanh đầu tư, Pháp (107 tỷ), Bill Gates, Microsoft, Mỹ (106 tỷ), Warren Buffett, doanh nhân, Mỹ (102 tỷ) và Mark Zuckerberg, mạng xã hội Facebook, Mỹ (84 tỷ).

Làm giàu ra sao?

Ở Việt Nam, từ khoảng 5 năm trước đã bắt đầu có tỷ phú đô-la được công bố. Theo tạp chí Forbes, năm 2020, VN có 4 tỷ phú được ghi nhận, gồm Phạm Nhật Vượng, Vingroup (5,6 tỷ), Nguyễn Thị Phương Thảo, Vietjet (2,1 tỷ), Trần Bá Dương, Trường Hải ô tô (1,5 tỷ) và Hồ Hùng Anh, Techcombank (1 tỷ).

Tất nhiên trên đây mới chỉ là những khuôn mặt doanh nhân mà các hoạt động sản xuất, đầu tư, kinh doanh của họ được minh bạch hóa, có niêm yết công khai trên sàn chứng khoán. Còn vô số những tay giàu cỡ triệu phú, thậm chí tỷ phú đô-la trong xã hội VN mà hầu hết tiền kiếm được đều từ các hoạt động phi nhân phi pháp (buôn lậu, mua quan bán chức, tham nhũng,…) thì chẳng bao giờ lộ diện cả, mặc dù cứ nhìn vào cơ ngơi tài sản và cách tiêu xài, người ta vẫn thừa biết họ là những ai, thuộc thành phần nào.

Còn những người giàu Kế Môn, ngoài một số rất ít làm ăn trong các ngành nghề khác (cá biệt có người đang sở hữu thương hiệu cà-phê nổi tiếng), thì hầu hết theo nghề kim hoàn dưới dạng doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ. Họ trở nên giàu có từ ý chí “thoát nghèo” buổi sơ khai ở làng quê, từ con số-không tròn trĩnh, từ số vốn nhỏ nhoi lúc ban đầu và chỉ trông cậy vào hai bàn tay, khối óc lương thiện của chính mình để tích lũy, ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm. Không lừa đảo, không gian dối, không bóc lột… Nghĩa là không mang tác hại trực tiếp hay gián tiếp cho bất kỳ ai. Một cái giàu hết sức chân chính, hết sức lương thiện.

Rõ ràng họ không giống với bọn cơ hội kể trên với cái giàu cấp kỳ, nhanh, gọn và không cần tốn một giọt mồ hôi nào. Chỉ cần quên đi cái gọi là lương tri hay đạo đức, quên đi cái gọi là đồng bào, đồng loại. Người ta nói bọn này không có… dây “thần kinh xấu hổ”! Tất nhiên với bọn này tiền là trên hết, là kiếm tiền bằng mọi giá. So với bọn này, cái giàu của người Kế Môn trước đây hay hiện nay quả là khiêm tốn. Nhưng cũng từ thực tế này mới thấy cái giàu của người Kế Môn thật đáng quý và đáng cho xã hội trân trọng biết chừng nào.

Từ đó mà những đồng tiền kiếm được của người Kế Môn có một giá trị hết sức nhân bản. Họ sử dụng những đồng tiền ấy một cách có tình có lý nhất. Ngoài mưu sinh cho bản thân và gia đình, họ không quên giúp đỡ bà con họ hàng, sẵn sàng đóng góp xây dựng cộng đồng làng xóm, họ tộc nơi cố hương. Hình ảnh ngôi làng Kế Môn vừa khang trang sạch đẹp vừa hiện đại là một minh chứng rõ nét nhất cho những san sẻ và đóng góp đó.

Thay lời kết

Xem như vậy, giàu cỡ nào. Triệu phú, tỷ phú tiền-đồng hay triệu phú, tỷ phú đô-la? Điều đó, ngoài nỗ lực tự thân, phần quyết định sẽ do thời vận, do phần số của mỗi người. Giàu cỡ nào, suy cho cùng, cũng không quan trọng (vì chết đi sẽ chẳng mang theo được gì). Điều quan trọng là kiếm tiền ra sao, bằng cách nào, là làm giàu ra sao. Nói một cách khác là “làm chủ được đồng tiền hay để đồng tiền làm chủ”. Đó mới là điều quan trọng.

*Nguyên Thanh
(Sg, mùa dịch Covid-19)

Phản hồi (1)

Bình luận

get avatarWant your picture next to your comment?
Join Gravatar and upload your photo, completely free! (opens in new window)

Tên *
E-Mail *
Trang web


Tin tức khác